السيد موسى الشبيري الزنجاني
6531
كتاب النكاح ( فارسى )
ب ) پىگيرى بررسى حكم عرج و نقش زمانت در آن 1 - نظر جامع المقاصد و كشف اللثام كشف اللثام عرج را در اصل عبارت از « ميل » دانسته و مىفرمايد : بيمارى و عيب معهود را نيز به اين جهت عرج ناميدهاند كه پاى بيمار يا بخشى از پاى او از جاده مستقيم انحراف پيدا مىكند كه از آن به « مال عن الطريق » تعبير مىكنند . بنابراين عرج مفهوم عامى است كه يكى از مصاديق آن زمينگير شدن و زمانت است . مرحوم صاحب جواهر نيز اين مسأله را مطرح كرده و از جامع المقاصد و كشف اللثام و عدهاى قبل از اين دو كتاب نقل مىكند كه گفتهاند : رد با عرج يسير جايز نيست بلكه مشروط به صدق زمن مىباشد يعنى شدت ناراحتى پا بايد تا اندازهاى باشد كه انسان را زمينگير كرده و راه رفتن را برايش دشوار سازد . زيرا غير از رواياتى كه مطلق عرج را موجب خيار دانسته ، ظاهر روايت صحيحة آن است كه خيار منوط به زمانت است . مضافا بر اينكه مقتضاى حمل روايات دال بر خيارى بودن مطلق عرج بر روايتى كه زمانت را موجب خيار دانسته نيز آن است كه معيار در خيار داشتن را مقعد بودن بدانيم . 2 - نظر شهيد و من تبع شهيد ثانى و من تبع عرج و زمانت را دو مفهوم متباين دانسته و گفتهاند : اين دو مفهوم را نبايد به عنوان كلى و جزئى ، مطلق و مقيد و يا عام و خاص به حساب آورد . صاحب جواهر علاوه بر تأييد اين نظريه مىفرمايد : در لغت نديدهام كسى زمانت را به خصوص اقعاد و زمينگير شدن تفسير كرده باشد . 3 - مفهوم زمانت در لغت و نظر استاد مد ظله فرمايش صاحب جواهر صحيح به نظر نمىرسد . زيرا با مراجعه به كتب لغت به خوبى روشن مىشود كه زمانت داراى دو مفهوم عام و خاص است : مفهوم عام عبارت از مطلق العاهة و مرض مزمن و كسالت ثابت و طولانى است كه قاموس ،